Ετικέτες

, , , ,

 

Protesters protest near Gezi Park in Ist

Το 1/3 των Τούρκων, περίπου 23.600.000 άνθρωποι, είναι φτωχοί ή άποροι, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση που έδωσε στη δημοσιότητα το υπουργείο Οικογενειακών και Κοινωνικών Πολιτικών της Toυρκίας. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ άλλοτε στα δέκα χρόνια της ευμάρειας υπό τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, το «οικονομικό θαύμα» της ισλαμικής διακυβέρνησης αμφισβητείται, και μάλιστα ευρέως. Πολλοί κάνουν λόγο για μια φούσκα που ετοιμάζεται να σκάσει με εκκωφαντικό θόρυβο, προκαλώντας τσουνάμι εξελίξεων, οικονομικών αλλά και πολιτικών, στη γείτονα και επικίνδυνα «απόνερα» στην ευρύτερη περιοχή.

Η τουρκική λίρα συνεχίζει να διολισθαίνει έναντι του αμερικανικού δολαρίου, υπερβαίνοντας τις δύο λίρες ανά δολάριο στις 27 Αυγούστου, παρά τις μεγάλες πωλήσεις συναλλάγματος στις οποίες προβαίνει συνεχώς η Κεντρική Τράπεζα της χώρας, προκειμένου να συγκρατήσει την πτώση του νομίσματος. Συγκεκριμένα, η αξία του τουρκικού νομίσματος άγγιξε το χαμηλότερο σημείο της, 2,0385 λίρες, έναντι του αμερικανικού νομίσματος. Στο Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης η εποχή των παχιών αγελάδων αποτελεί παρελθόν. Οι ξένοι επενδυτές είναι διστακτικοί και οι εγχώριοι επιχειρηματίες προσπαθούν να διαβλέψουν το μέλλον, εκφράζοντας δυσαρέσκεια για την πολιτική της κυβέρνησης και τους χειρισμούς της.

Το ερώτημα που τίθεται, λοιπόν, είναι εάν η Τουρκία θα είναι το επόμενο θύμα της οικονομικής κρίσης. Όχι μόνο εξαιτίας της βαθιάς κρίσης της ευρωζώνης και του χάους που επικρατεί στη Μέση Ανατολή, αλλά πρωτίστως εξαιτίας των αποφάσεων που θα λάβει η FED για την ποσοτική χαλάρωση και τη νομισματική πολιτική που θα ακολουθηθεί στις ΗΠΑ. Ηδη πολλοί σημαντικοί δείκτες αρχίζουν να επιβραδύνονται. Παρά την αισιοδοξία του Ερντογάν, η οικονομία έχει χάσει τη δυναμικότητά της. Από το 2003 μέχρι σήμερα η τουρκική οικονομία καταγράφει συνεχή άνοδο, πλησιάζοντας σε ορισμένες χρονιές ακόμη και το 10%. Όμως το 2012 η ανάπτυξη παρουσίασε σημάδια κόπωσης, φτάνοντας μόλις το 2,2%. Ανοιχτό παραμένει το ποια θα είναι φέτος η πορεία της τουρκικής οικονομίας. Πρόσφατα η κυβέρνηση αναγκάστηκε να διορθώσει προς τα κάτω τις προβλέψεις για ανάπτυξη της τάξεως του 4% το 2013. Όλα θα εξαρτηθούν από το αν θα συνεχιστεί και σε ποιο βαθμό η μεταφορά κεφαλαίων στο εξωτερικό, αλλά και από τις εξελίξεις στη Συρία, οι οποίες προκαλούν ανησυχία και αβεβαιότητα σε ενδιαφερόμενους επενδυτές. Σύμφωνα με νέες εκτιμήσεις, η ανάπτυξη θα περιοριστεί στο 3%, και ακόμη κι αυτή η εκτίμηση θα εξαρτηθεί από το πόσο θα επηρεαστεί η Τουρκία από τις εξελίξεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Kρίση στην τουρκική οικονομία αναμένει o Τούρκος οικονομολόγος της επενδυτικής τράπεζας Goldman Sachs Αχμέτ Ακαρλί. Σύμφωνα με τον ίδιο, η συναλλαγματική ισοτιμία λίρας – δολαρίου θα κατρακυλήσει περαιτέρω. Η Τουρκία σήμερα διαθέτει υψηλό έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο, προκειμένου να το καλύψει, στηρίζεται στην εισροή ξένων κεφαλαίων, κάτι που την καθιστά εξαιρετικά ευάλωτη στην πιθανότητα τα κεφάλαια αυτά να εγκαταλείψουν τη χώρα. Οπως εκτιμούν οι αναλυτές, όταν η FED αρχίσει να περιορίζει την αγορά ομολόγων της και τα αμερικανικά επιτόκια αυξηθούν, η ανάγκη της Τουρκίας για εξωτερική χρηματοδότηση θα αυξηθεί, με αποτέλεσμα μια σημαντική μακροοικονομική προσαρμογή. Εφόσον τα αποθέματα της Κεντρικής Τράπεζας της Τουρκίας δεν επαρκούν για να αντεπεξέλθουν σ’ αυτό το σοκ, το βάρος της προσαρμογής θα πέσει στα συναλλαγματικά επιτόκια και τα επιτόκια δανεισμού. Μια οποιαδήποτε αύξηση στα επιτόκια καθίσταται ριψοκίνδυνη και θα έχει επιπτώσεις τόσο στον επενδυτικό όσο και στον τραπεζικό τομέα.

Όπως σχολίαζε ρεπορτάζ της DW αυτή την εβδομάδα, περισσότερο και από την κατάσταση στη Συρία, η τουρκική οικονομία δείχνει να επηρεάζεται αρνητικά από την άνοδο των επιτοκίων στις ΗΠΑ και την κατά συνέπεια μαζική μεταφορά κεφαλαίων από την Τουρκία στην Αμερική. Ο Τομπίας Μπάουμαν, ειδικός σε τουρκικά ζητήματα στο Γερμανικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο DIHK, δηλώνει στην DW ότι η κρίση στη Συρία προκαλεί περισσότερο πρόβλημα στη Δαμασκό παρά στην Αγκυρα: «Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν στατιστικά στοιχεία. Είναι ωστόσο φυσικό ότι επηρεάζονται οι οικονομικές σχέσεις των δύο χωρών. Η Συρία είναι μια κατεστραμμένη χώρα και η Τουρκία είναι ο κυριότερος προμηθευτής της. Από την άλλη πλευρά όμως, η Συρία δεν είναι σημαντικός εταίρος της Τουρκίας. Οι σημαντικότεροι εταίροι των Τούρκων είναι χώρες όπως η Γερμανία, η Ρωσία, η Κίνα, το Ιράν και η Βρετανία. Παρατηρούμε ωστόσο αυτήν την εποχή στην Τουρκία την ίδρυση πολλών επιχειρήσεων από ανθρώπους που εγκατέλειψαν τη Συρία και αναζητούν καλύτερη τύχη στη γειτονική χώρα».

Παρά τα όποια προβλήματα, ο Τομπίας Μπάουμαν δεν πιστεύει ότι η Τουρκία βρίσκεται μπροστά σε περίοδο οικονομικής στασιμότητας ή ύφεσης: «Δεν θα έλεγα ότι οι υψηλοί αναπτυξιακοί ρυθμοί της τουρκικής οικονομίας αποτελούν παρελθόν. Η καθοδική πορεία που καταγράφεται αυτήν την εποχή σχετίζεται με τις προσδοκίες για αύξηση των επιτοκίων στις ΗΠΑ. Κατά συνέπεια, οι επενδυτές μεταφέρουν κεφάλαια από τις αναδυόμενες οικονομίες στις ΗΠΑ, γιατί προσδοκούν εκεί υψηλότερα κέρδη. Το γεγονός αυτό επηρεάζει την Τουρκία, αλλά κυρίως χώρες όπως η Ινδία ή η Ινδονησία, γιατί εκεί οι χρηματαγορές είναι μικρότερες και η απουσία κεφαλαίων γίνεται πιο αισθητή. Η παρούσα κατάσταση είναι δύσκολη, δεν νομίζω όμως ότι η οικονομική ανάπτυξη της Τουρκίας θα διακοπεί».

«Σκληρή η πτώση»

Ο αναλυτής Αττίλα Γεσιλάντα εκτιμά ότι ακόμη ένας λόγος της πτώσης είναι η υπερβολική αυτοπεποίθηση για την οικονομική ευμάρεια της Τουρκίας. «Ολο το έθνος είναι υπνωτισμένο και πιστεύουμε πως είμαστε μοναδικοί… Αυτή η μεγάλη αυτοπεποίθηση θα κάνει την πτώση μας ακόμη πιο σκληρή» λέει, συμπληρώνοντας πως η Τουρκία οδεύει προς μια πιστωτική κρίση. Το οικονομικό θαύμα της χώρας οφείλεται στην εισροή ξένων κεφαλαίων, που όμως σύντομα θα διακοπεί. Οι ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν σοβαρά προβλήματα και η Τουρκία δεν αποτελεί πλέον το ιδανικό μέρος για επενδύσεις.

Το λάθος με την Ευρώπη

Για την κυβέρνηση Ερντογάν ένα από τα προβλήματα είναι και οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις για την είσοδο της Τουρκίας στην Ε.Ε., μια διαδικασία που για την ώρα δεν φαίνεται να προχωρά. Ομως αυτές οι προσδοκίες για είσοδο στην Ε.Ε. ενθάρρυναν τα τελευταία χρόνια τις επενδύσεις, με δεδομένο μάλιστα ότι η Ευρώπη αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Τουρκίας και την κύρια πηγή των ξένων επενδύσεων.

Η Τουρκία πόνταρε στην ανάδειξή της ως περιφερειακής δύναμης και στη μετατόπιση του κέντρου βάρους στη Μέση Ανατολή. Ατυχείς επιλογές, λένε πολλοί. Σήμερα, την ώρα που γράφονται οι τίτλοι τέλους ακόμη και στο οικονομικό θαύμα της Κίνας, η Τουρκία ατενίζει ένα άδηλο μέλλον. Η κυβέρνηση Ερντογάν θα χρειαστεί, όπως όλα δείχνουν, να δώσει μάχες σε πολύ πιο σκληρό και επικίνδυνο μέτωπο από αυτό των στρατηγών: την οικονομία. Θα πρέπει να πείσει ότι είναι θαυματοποιός.

Στέλλα Θεοδώρου

ΠΗΓΗhttp://www.dimokratianews.gr